Prostat kanseri, erkeklerde sık görülen kanser türlerinden biridir. Hastalığın tedavisi; kanserin evresi, tümörün özellikleri, PSA değeri, biyopsi ve görüntüleme sonuçları ile hastanın yaşı ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek planlanır.

Cerrahi tedavinin uygun olduğu hastalarda prostatın kanserli dokuyla birlikte çıkarılması temel tedavi seçeneklerinden biridir. Günümüzde bu ameliyat, uygun hastalarda robotik cerrahi yöntemiyle gerçekleştirilebilmektedir.

Robotik prostat kanseri ameliyatında amaç yalnızca prostatın çıkarılması değil; kanser kontrolü öncelikli olmak üzere çevrede bulunan ve idrar kontrolü ile cinsel fonksiyon açısından önem taşıyan yapıların mümkün olduğunca korunmasıdır.

Prostat kanseri tanısı ve tedavi planlamasında PSA testi, ürolojik muayene, prostat MR’ı, prostat biyopsisi ve gerekli durumlarda diğer görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır.

Her prostat kanseri aynı özelliklere sahip değildir. Bazı hastalarda aktif izlem yeterli olabilirken, hastalığın özelliklerine göre cerrahi, radyoterapi, hormonal tedaviler veya farklı sistemik tedaviler değerlendirilebilir.

Cerrahi tedavinin uygun olduğu hastalarda prostat bezinin çıkarılması gündeme gelebilir. Hangi tedavinin tercih edileceği ise hastalığın evresi ve risk grubuyla birlikte hastanın genel durumu dikkate alınarak belirlenir.

Prostat kanserinin cerrahi tedavisinde prostat bezinin ve seminal veziküllerin çıkarılması işlemine radikal prostatektomi adı verilir. Bu operasyon robotik cerrahi sistemi kullanılarak gerçekleştirildiğinde robotik radikal prostatektomi olarak adlandırılır.

Robotik cerrahide ameliyatı robot kendi başına gerçekleştirmez. Cerrah, robotik sistemi bir konsol üzerinden kontrol eder ve yaptığı hareketler robotik cerrahi enstrümanlara aktarılır.

Sistem, cerraha büyütülmüş ve üç boyutlu görüntü sağlamasının yanı sıra dar anatomik alanlarda hassas hareketler gerçekleştirebilen cerrahi enstrümanlarla çalışma olanağı sunar.

Robotik prostat ameliyatı genel anestezi altında gerçekleştirilir. Karın bölgesinde oluşturulan küçük giriş noktalarından kamera ve robotik cerrahi enstrümanlar yerleştirilir.

Prostat çevresindeki dokulardan dikkatli şekilde ayrılarak çıkarılır. Hastalığın özelliklerine göre gerekli görülen hastalarda pelvik lenf nodları da cerrahi olarak değerlendirilebilir.

Prostat çıkarıldıktan sonra mesane ile idrar kanalı yeniden birleştirilir. Bu bölgenin iyileşmesine yardımcı olmak amacıyla ameliyat sonrasında bir süre idrar sondası kullanılır.

Prostatın hemen çevresinde sertleşme fonksiyonunda rol oynayan önemli sinir ve damar yapıları bulunmaktadır.

Kanserin konumu ve yaygınlığı uygun olduğunda ameliyat sırasında bu yapıların korunmasına yönelik sinir koruyucu cerrahi uygulanabilir.

Ancak sinirlerin korunması her hasta için mümkün veya uygun olmayabilir. Cerrahinin öncelikli amacı kanserli dokunun güvenli şekilde çıkarılmasıdır. Sinir koruyucu yaklaşımın uygulanıp uygulanamayacağına tümörün özellikleri, prostat MR’ı ve diğer klinik bulgular değerlendirilerek karar verilir.

Prostat, pelvis içerisinde dar ve derin bir anatomik bölgede bulunur. Robotik cerrahinin sağladığı büyütülmüş üç boyutlu görüntü, cerrahın prostatı ve çevresindeki anatomik yapıları ayrıntılı olarak görmesine yardımcı olur.

Robotik cerrahi sisteminin sağladığı başlıca teknik olanaklar arasında hassas cerrahi hareketler, yüksek görüntü kalitesi ve dar alanlarda çalışabilen hareket kabiliyeti yüksek enstrümanlar bulunur.

Minimal invaziv bir yöntem olması nedeniyle uygun hastalarda daha küçük cerrahi kesilerle operasyon gerçekleştirilebilir.

Bununla birlikte ameliyatın sonuçları yalnızca kullanılan robotik teknolojiye bağlı değildir. Hastalığın özellikleri, hastanın genel sağlık durumu ve cerrahi ekibin deneyimi de sonuçları etkileyen önemli faktörlerdir.

Ameliyat sonrasında hasta belirli bir süre hastanede takip edilir. Hastanede kalış süresi gerçekleştirilen cerrahinin kapsamına ve hastanın genel durumuna göre değişebilir.

İlk dönemde ağrı kontrolü sağlanır ve hastanın mümkün olduğunca erken hareket etmesi teşvik edilir. Ameliyat sırasında yerleştirilen idrar sondası ise mesane ile idrar kanalı arasındaki bağlantının iyileşmesi amacıyla belirli bir süre tutulur.

Taburculuk sonrasında fiziksel aktivite, yara bakımı, sonda kullanımı ve günlük yaşama dönüş konusunda hastaya özel öneriler verilir.

İyileşme süresi her hastada aynı değildir. Bu nedenle ameliyat sonrası kontrollerin cerrahın belirlediği programa göre sürdürülmesi önemlidir.

Robotik prostat kanseri ameliyatından sonraki süreçte üzerinde durulan konulardan biri idrar kontrolünün yeniden kazanılmasıdır.

Ameliyat sonrasında belirli bir süre idrar kaçırma görülebilir. İdrar kontrolünün geri kazanılma süresi kişiden kişiye değişebilir. Hekimin önerisi doğrultusunda uygulanan pelvik taban egzersizleri iyileşme sürecinin bir parçası olabilir.

Cinsel fonksiyonların ameliyat sonrasındaki durumu ise hastanın yaşı, ameliyat öncesindeki fonksiyonları, hastalığın özellikleri ve sinir koruyucu cerrahinin uygulanabilmesi gibi birçok faktörden etkilenir.

Bu nedenle ameliyat sonrası fonksiyonel iyileşme her hasta için ayrı değerlendirilmelidir.

Ameliyatta çıkarılan prostat ve gerekli durumlarda diğer dokular patolojik incelemeye gönderilir. Patoloji sonucunda tümörün özellikleri, prostat içerisindeki yaygınlığı ve cerrahi sınırlar gibi önemli bilgiler değerlendirilir.

Ameliyat sonrasında PSA takibi de prostat kanserinin izlenmesinde önemli bir yere sahiptir. PSA değerleri belirli aralıklarla kontrol edilerek hastalığın cerrahi tedavi sonrasındaki seyri takip edilir.

Patoloji sonucu ve ameliyat sonrası PSA değerleri, hastanın bundan sonraki takip veya ek tedavi planının oluşturulmasında kullanılır.

Robotik prostat kanseri ameliyatının uygunluğu her hasta için ayrı değerlendirilmelidir.

Hastalığın prostat içerisindeki yaygınlığı, kanserin evresi ve risk grubu, PSA değeri, biyopsi ve görüntüleme sonuçları, hastanın yaşı ve genel sağlık durumu cerrahi kararında birlikte ele alınır.

Robotik cerrahi teknolojik bir ameliyat yöntemi olmakla birlikte her prostat kanseri hastasının mutlaka ameliyat olması gerektiği anlamına gelmez.

Prostat kanserinde doğru tedavi; hastalığın özellikleri ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilerek kişiye özel olarak planlanmalıdır.